Со реализацијата на завршната приредба и обележувањето на 22 април, Денот на Планетата Земја, МЕД заврши со активностите за едукација на децата од предучилишна возраст од 3-6 години во градинката „Мајски цвет“. Со оваа активност поттикната од наставничката Фросина Ангелова од истоимената градинката но и по желба на децата, МЕД ја продолжи веќе започнатата соработка од 2009 година. Така, согласно зацртаните активности, во периодот октомври 2012 – април 2013 година, беа спроведени низа едукативни предавања, во текот на кои, на интересен и забавен начин беа претставени различни диви животни кои живеат во нашата држава (и пошироко). Беа претставени мечката, рисот, лисицата и волкот, различни претставници влекачи, водоземци, птици, риби и инсекти, нивните основни карактеристики, место и начин на живеење.

Имајќи го предвид вниманието кое МЕД го доби во текот на овие предавања и пројавениот интерес пред сè од децата, но и од наставничкиот кадар, МЕД ќе настојува и во иднина да продолжи со вакви едукативни активности, не само за овие животни туку и за други видови животни и растенија. Подигнувањето на јавната свест за заштита на животната средина и природата е од огромно значење и треба да се гради уште од најмала возраст.

Промовирањето на екологијата како наука и заштитата на животната средина и природата, претставуваат дел од главните цели на МЕД, кои во последните години, преку низа различни активности континуирано се спроведуваат во сите нивоа на образованието почнуваќи од децата од предучилишна возраст, учениците во основните и средните училишта, па вклучително и студентите на факултетите.

Во рамките на подготвувањето на студијата и изданието „Состојбата на птиците во Македонија“, финансирано од страна на BirdLife International како дел од програмта „Состојба со птиците во Светот“, на 12:04.2013 ќе се одржи работилница на која засегнатите страни, донесувачи на одлуки и научници ќе придонесат со нивни информации и предлози кон подобрување на изданието.

Извештајот има за цел да ја илустрира состојбата со фауната на птиците во Македонија. Соодветно на тоа, извештајот ќе содржи голем број расположливи информации за нивната бројност, распространување, и закани на птиците во Македонија, напорите за мониторинг и заштита на нивните популации. Се надеваме дека овој извештај ќе го олесни процесот на донесување одлуки поврзани со заштитата на птиците, и затоа учеството на засегнатите страни е од особено значење во неговото подготвување Исто така, се надеваме дека извештајот и соодветната публикација ќе придонесат кон популаризацијата на орнитологијата во Македонија.

Се трудиме да ги унапредиме природните вредности на преспанскиот регион, неговите биодиверзитет и население, преку заеднички меѓугранични активности!

На 29 март 2013 година беше потпишан Договор за меѓугранична соработка помеѓу три невладини организации од трите соседни земји што го делат Преспанско Езеро. Нагласувајќи дека соработката на граѓанското општество е основна за интегрираното менаџирање на басенот на преспанските езера, претставниците на невладините организации за заштита на животната средина, Македонското еколошко друштво (МЕД), Асоцијацијата за заштита и зачувување на природната животна средина во Албанија (ППНЕА), и Здружението за заштита на Преспа (СПП) се сретнаа во грчкото село Лемос и ги поставија основите за идната мрежа за заштита на животната средина во регионот наречена Преспа нет.

Потврдувајќи ја долготрајната заедничка прекугранична соработка во Преспа, беше потпишан Договорот, по дефинирањето на целите, насоките и главниот фокус на мрежата и евентуалните заеднички активности што ќе бидат преземени во иднина.

Имајќи ги предвид минатите активности и проекти спроведени во регионот, очигледно е научена лекцијата дека делумниот и изолиран приод, наместо длабинскиот и прекуграничен приод е помалку ефективен и на периоди дури и неплоден. За оваа цел, Преспа нет активно ќе работи на пополнување на недостатоците преку здружени активности, засилена соработка преку различните заинтересирани страни вклучени во менаџирањето на басенот на преспанските езера, подобриот протек на информации и одржливиот развој. Сите овие прашања влијаат врз регионот потенцирајќи ја потребата за соодветни акции неопходни за регионот.

Во рамките на новоформираната мрежа, овие три организации го направија следниот чекор и се посветија на зачувувањето на уникатното природно и културно наследство на преспанскиот регион, истовремено промовирајќи го неговиот социјално-економски развој. Во следниот период, Преспа нет ќе ги започне заедничките активности што ќе ги урнат границите и ќе го почитуваат единството на природата.

За повеќе информации:

Светлана Пејовиќ, Лице за контакт од МЕД

(e-mail: Оваа е-пошта е заштитена од spambots, треба да вклучите JavaScript за да ја видите , +389-2242773, www.mes.org.mk)

Marianna Vlassi, SPP Communications Officer

(e-mail: Оваа е-пошта е заштитена од spambots, треба да вклучите JavaScript за да ја видите , +30-210-3314893, www.spp.gr)

Silva Huda, PPNEA Communications Officer

(e-mail: Оваа е-пошта е заштитена од spambots, треба да вклучите JavaScript за да ја видите , +355-2256257, www.ppnea.org)

Тимот за заштита на балканскиот рис од МЕД во соработка со вработените од ЈУ НП Маврово, ја започна третата систематска сесија на фото замки во Националниот парк „Маврово“. Сесијата започна на 9 март и ќе трае точно 60 дена. Добиените резултати ќе овозможат да се одреди големината на популацијата на рисови во засега единственото подрачје во Македонија каде е потврдена репродукција на рисот и кое за жал претставува засега единствен познат извор на популацијата. Овие резултати понатаму ќе овозможат да се дознае и целокупниот број на популацијата на рисот во погодните живеалишта на југозападен Балкан.

Освен тоа, споредбата на резултатите од оваа сесија со оние од 2008 и 2010 година ќе го потврдат трендот на популацијата во паркот. Овој особено значаен еколошки параметар ќе придонесе да се дознае нешто повеќе за критичниот статус на ова животно.

За крај, потврдата за присуството на главниот плен на рисот (срната и дивата коза) и нивното изобилие е од особено значење за понатамошен опстанок на рисот не само во заштитените подрачја, туку и пошироко во регионот.

МЕД изразува особена благодарност на ловочуварската служба на паркот која несебично го дели своето знаење за присуството на рисот во паркот и одбирање погодни места за поставување на фото-замките. Во реализација на овогодинешната сесија, огромна е помошта која ја пружаат и волонтерите на МЕД, Дејан Ѓорѓиевски и Марија Василевиќ.

Светскиот ден на водните живеалишта, 2ри февруари, би можел да се покаже особено среќен за една млада женка на златен орел. Г-дин Самоил Илиоски од Мариово ја нашол оваа птица во многу лоша состојба, како едвај се движи по земја, со згрчени нозе, и не може да лета. Истата ја предал на екипата на граничната полиција во с. Витолиште (ПС на ГН „Старавина“). Информацијата за пронајдената голема грабливка скоро истовремено стигна до Здружението „Јарак“ (здружение за заштита и одгледување птици грабливки), Друштвото за заштита на бувовите во Република Македонија-МОТ, и до МЕД. Поради висок ризик по животот на птицата, членови и соработници на МЕД на ден 03.02.2013 година ја пренесоа во Скопје и ја подложија на итен ветеринарен третман во ветеринарната амбуланта „Ветеринарен центар“. Орелот е згрижен од страна на МОТ, каде му се пружаа соодветна нега. По извршениот ветеринарен преглед, констатирано е дека птицата (првогодишна женка) нема надворешни повреди и е во добра физичка кондиција, односно дека не е застрелана или болна. Симптомите укажуваа на труење со пестициди или со олово. За настанот е веднаш известена Управата за животна средина, како и Државниот инспекторат за животна средина и природа.

Преспа Парк 2000-2013: време за нови иницијативи

Ако птиците и рибите преминуваат граници, тогаш зошто одлуките за прекуграничниот парк Преспа сеуште се донесуваат одделно од трите држави?

Меѓународниот договор за Паркот Преспа беше потпишан на 2 февруари 2010 година од страна на трите земји кои го делат Преспанското Езеро и Европската комисија. Поминати се три години а Договорот сè уште не е ратификуван од страна на грчката влада, затоа прекуграничните институции од Договорот сè уште не функционираат. Преспа ја мачат повеќе проблеми, не само нецелосниот Договор. МЕД, PPNEA и SPP – еколошки невладини организации во трите земји кои го делат Преспанското Езеро – формираа прекугранична мрежа на невладини организации, со цел да се обезбеди поголема активност на граѓанските здруженија во прекуграничната соработка преку која ќе се пополнат пропустите во заштитата на животната средина оставени од неактивноста на трите држави.

Втори февруари е важен ден за Преспа. Не само што на тој ден се одбележува Светскиот ден на водни станишта, односно е посебен ден за Рамсарските „водни живеалишта од меѓународно значење“ како што е Преспа, туку на 2 февруари 2000 година, Премиерите на трите држави го создадоа Паркот Преспа – првиот прекуграничен парк на Балканот. На истиот ден во 2010 година, беше потпишан Меѓународен Договор од страна на Министрите за животна средина и Комесарот за животна средина на ЕУ, со што трите држави и ЕУ ги договорија начините на заштита и управување на паркот, како и воспоставување на одржлив развој. Одлуките на договорот за постојани механизми за прекугранична соработка, беа меѓународно поздравени и на трите држави им беше честитано за одбирањето на современи методи за управување. Овие механизми се амбициозни кога зборуваме за регионот, но договорот е особено инвентивен ако се земе предвид динамиката на Балканот.

По долга и бирократска процедура во последниве три години, Договорот беше ратификуван од сите потписници освен од грчката влада. Грција е последната држава која треба да го заврши процесот и да ја исполни својата обврска од 2010 година, со која ќе се револуционизира начинот на заштита на Преспа. Без целосна ратификација на Договорот, прекуграничните институции кои ќе ги надгледуваат и координираат мерките за заштита во Паркот, не можат да почнат со работа. Истовремено, јавни и приватни засегнати страни во трите држави одделно, продолжуваат да спроведуваат заштита, мониторинг и управување со значајните  прекугранични живеалишта, истовремено соработувааат со нивите соседи, но без поширок план кој го покрива целиот воден басен. Водата, шумите и животите ги надминуваат границите, но Преспа останува во парадоксална ситуација во која напорите за сеопфатно управување страдаат заради фрустрациите предизвикани токму од границите.

Затоа, еколошките невладини организации кои се активни во овој регион, решија повторно да ја превземаат иницијативата. МЕД, PPNEA и SPP ги здружија силите во постојана Мрежа на еколошки невладини организации за Паркот Преспа, за да работат во духот на Меѓународниот договор: олеснувајќи ја размената на информации помеѓу земјите; лобирајќи за подобро управување со животната средина; обезбедувајќи техничка помош на државите, како и заедничко делување на терен во однос на мониторинг и истражување богатството видови и живеалишта во Паркот Преспа. Работејќи заедно со повеќе национални паркови и општини од регионот, тие ќе се стремат да придонесат кон зачувувањето на животната средина во Преспа преку запознавање на луѓето со примерот на природата кој треба да се следи кога се донесуваат одлуки кои ги надминуваат линиите повлечени на карта.

За повеќе информации:

Светлана Пејовиќ, Лице за контакт од МЕД

(e: Оваа е-пошта е заштитена од spambots, треба да вклучите JavaScript за да ја видите , +389-2242773)

Marianna Vlassi, SPP Communications Officer

(e: Оваа е-пошта е заштитена од spambots, треба да вклучите JavaScript за да ја видите , +30-210-3314893)

Silva Huda, PPNEA Communications Officer

(e: Оваа е-пошта е заштитена од spambots, треба да вклучите JavaScript за да ја видите , +355-2256257)

Забелешка од уредникот

1. Преспанскиот басен се наоѓа на југот на Балканот и го делат три држави. Составен е од две езера, Големо и Мало Преспанско Езеро, кои се наоѓаат на надморска височина од околу 853 м, иако многу од околните планински врвови се повисоки од 2000 м.

2. Паркот Преспа е формиран во 2000 година, со заедничка Декларација на Премиерите на трите држави. Паркот има цел да ги заштити еколошките вредности на областа преку соработка помеѓу трите држави и да промовира економски просперитет за локалното население од трите држави. Прекуграничниот Парк Преспа е првото прекуграничо заштитено подрачје на Балканот. „Меѓународниот договор за заштита и одржлив развој на Паркот Преспа“ беше потпишан од страна на трите држави и Комесарот за животна средина на ЕУ. Тој обезбедува прекугранични институции кои ќе управуваат и ќе го регулираат паркот, клучни органи ќе бидат Комитетот за управување со Парк Преспа (кој ќе надгледува и координира активности кои ќе се имплементираат според Договорот); Секретаријатот (техничко и административно тело); и Работна група за управување со водите (составена од компетентни тела од трите држави кои ќе даваат препораки за интегрирано управување со речниот слив според Рамковната директива за води на ЕУ).

3. Мрежата на еколошки невладини организации се состои од: МЕД (Македонско еколошко друштво) со седиште во Скопје; SPP (Здружение за заштита на Преспа) со седиште во Агиос Германос, Преспа и PPNEA (Заштита и зачувување на природната средина на Албанија) со седиште во Тирана.

Оваа работилница претставува една од последните активности што МЕД ги реализира во рамките на втората фаза од проектот „Програма за закрепнување на балканскиот рис”, кој има за цел заштита и зачувување на автохтоната популација на балканскиот рис во Република Македонија.

Работилницата беше организирана во Демир Хисар на 20^ти ноември 2012 година каде најважни слушатели беа претставниците од шумарскиот сектор и индивидуалните сточари и одгледувачи на овци и добиток од регионот на Илинска – Плакенска Планина, како и од Јабланица и Шар Планина. Сточарите и шумарите претставуваат целни групи кои активно, но индиректно се вклучени во заштитата со дивечот во Република Македонија. Од особено значење беше и присуството на претставници од Министерството за земјоделство, шумарство и водостопанство на РМ, како и на градоначелниците на општините Демир Хисар и Вевчани.

Во текот на работилницата, освен што беа претставени резулататите од досегашните истражувања и идните насоки на МЕД во рамките на проектот, беа презентирани и позитивните страни во примената на традиционалните практики на одгледување на стока, како можно делување во рамките на идните заштитени подрачја кои МЕД ги предлага, како и предлози за одржливо управување и искористување на шумскиот потенцијал во овие подрачја.

На задоволство на тимот на МЕД кој повеќе години работи на проблематиката поврзана со заштитата на рисот, во текот на работилницата беа презентирани многу интересни предлози и идеи за зедничко делување на овие простори.

Претставници од сите пет земји кои беа вклучени во IPAnet проектот се состанаа во Бугарија во периодот од 29.10 до 02.11. 2012 година. Средбата беше организирана со цел презентирање на резултатите од реализираните активности во изминатите осум месеци. Проектот беше оценет како успешно спроведен што беше причина за изработка на нацрт план за негово потенцијално продолжување.

Македонското еколошко друштво во склоп на овој проект реализираше вкупно 9 настани за промовирање на три значајни растителни подрачја во Македонија. Со овие настани беа опфатени околу 200 луѓе кои имаа можност да слушнат повеќе информации во врска со растителниот диверзитет на Македонија.

Моментално во тек се и завршните активности околу печатењето на промотивните материјали. Овој проект официјално завршува на 15^ти декември, 2012 година.

По втор пат годинава, МЕД во соработка со МЕПСО поставија 10 платформи за гнездење за царските орли (Aquila heliaca) во Овче Поле. Овој пат платформите беа поставени по високонапонските далеководи од 400 kV, на линијата Штип – Пробиштип, поконкретно на потегот Чардаклија – Стрмош, кои се наменети да послужат како замена за природните гнезда кои орлите ги градат на високонапонските далеководи.

На вториот ден од поставувањето на платформите за гнездење присуствуваа многу локални и национални медиуми, со што активноста доби национална покриеност од најзначајните национални печатени и електронски медиуми.

IV Конгрес на еколозите на Македонија со меѓународно учество и одбележување на 40 години од формирањето и активната работа на Македонското еколошко друштво, се одржа во периодот од 12-15 октомври, Охрид.

На Конгресот присуствуваа повеќе од 300 научни работници и гости од државата и од странство (Турција, Норвешка, Швајцарија, Германија, Грција, Албанија, Бугарија, Словенија, Хрватска, Босна, Србија, Црна Гора, Косово) со свои научни трудови од областа на екологијата и заштитата на животната средина. Вкупно беа презентирани 183 апстракти, од кои 82 усни презентаци и 73 постери.

Се одржаа три пленарни предавања и тоа:

1. Пошумувањето во услови на глобални климaтски промени, проблеми, истражувања и мерки за адаптација, Проф. д-р Иван Раев, Бугарија
2. Разновидноста на брдските пасишта на варовничка подлога во централните и јужните делови на Балканскиот Полуостров, Академик Владо Матевски, Македонија, и
3. Еден век од диатомејски истражувања на Охридското и Преспанското Езеро, проф. д-р Златко Лефков, ПМФ – Скопје, Македонија

Во рамките на Конгресот се одржа и Симпозиум на студентите по биологија во организација на Истражувачкото друштво на студенти биолози од Скопје, како и Изложба и натпревар на детски цртежи, фотографии, колекциски материјали, промотивни материјали на тема: Шумите – чувари на природата, од ученици од основните училишта во Македонија. Свое претставување имаше и еколошката секција „Универзум“ од СОУ „Димитар Влахов“ од Струмица, под менторство на професорот по биологија Страшо Даов.

Беа прикажани двата документарни филма: „Во срцето на Балканот - барајќи го рисот“ и „Во срцето на Балканот - пеликаните од Преспа Парк“.

Важен дел од Конгресот беше и одржувањето на Работилницата за Јадрански прелетни коридори поддржана од германската организација ЕуроНатур, на која учествуваа орнитолози од Македонија, Германија, Хрватска, Србија, Црна Гора, Босна, Словенија и Косово.